ABD’den Ankara’ya baskı: İran’a ambargo uygulayın
  • Reklam

ABD'den Ankara'ya baskı: İran'a ambargo uygulayın

21 Temmuz 2018 - 01:24 - Güncelleme: 21 Temmuz 2018 - 01:31

     İran’la nükleer anlaşmadan çekilen ABD, Tahran’a yaptırımlar konusunda Ankara’yı zorluyor. Ankara’da temaslarda bulunan ABD heyeti, Türkiye’den uygulama takvimi istedi.
     ABD Hazine ve Dışişleri Bakanlığı yetkililerinden oluşan heyet, Dışişleri Bakanlığı’nda gerçekleştirdiği görüşmede Türkiye’den beklentilerini dile getirdi. Görüşmeye katılan Türk heyetinde diplomatik yetkililerle birlikte Hazine ve Maliye Bakanlığı temsilcileri de yer aldı. ABD’nin İran’la nükleer anlaşmadan 8 Mayıs’ta çekildiğini hatırlatarak İran için alınan yaptırım kararının "müttefiklik" ilişkisi doğrultusunda Türkiye tarafından da benimsenmesi gerektiği mesajı veren yabancı heyetin, Türkiye'den bu konuda bir "uygulama takvimi" istediği de diplomatik kulislerde konuşulmaya başlandı.
     Türk diplomatik yetkililer, Türkiye ile İran arasındaki komşuluk ilişkisinin "hızlı ve ani kararlarla" yürütülemeyeceğini belirterek ABD'nin Türkiye'den beklentilerine "hızlı yanıt vermenin" mümkün olmadığına dikkat çekti. ABD’li heyetin ziyaretinin ardından Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada da "İran gerek ekonomik ve ticari ilişkilerimiz gerek enerji ithalatımız bakımından önemli bir komşumuzdur. Bu nedenle ABD’nin bu alanda uygulayacağı yaptırımlar yakından izlenmeye devam edilecektir” mesajı öne çıktı.
     Diplomatik yetkililer Ankara-Washington hattında sadece İran’a yaptırımlar değil, terörle mücadele başta olmak üzere birçok konuda son dönemde yoğun bir temas trafiği yaşandığına vurgu yapıyor. Bu trafikte "terör örgütü" suçlamasıyla Türkiye’de tutuklu bulunan ABD’li papaz Andrew Brunson’ın tutukluluk halinin devamına ABD’nin gösterdiği tepki ile Türkiye’nin "terör örgütü lideri" olarak gösterdiği Fethullah Gülen’in ABD’den iadesinin bir türlü gerçekleşmemesi dikkat çekiyor. Hem ABD hem de Türkiye’nin bu konulara yoğunlaşmış dikkatinin, İran’a yaptırımlar konusunda nereye evrileceği de merak konusu.

Ankara direnemez
     Peki Türkiye İran’a yaptırımlarda "hızlı hareket planı" isteyen ABD’ye karşı bir pozisyon geliştirebilir mi? Türkiye-ABD ilişkilerini çok yakından izleyen, Washington’da bir dönem Türkiye’nin büyükelçiliğini de yapmış olan emekli büyükelçi Faruk Loğoğlu, “Türkiye’nin alabileceği hiçbir pozisyon yok” diyor. Loğoğlu’na göre Türkiye ikili komşuluk ilişkilerinin önemini de vurgulasa, İran’la ekonomik ilişkinin kendisi için vazgeçilmez olduğunu da söylese, ABD’nin baskısından kurtulamayacak.
     Loğoğlu, ABD’nin İran’a yaptırım konusunda istisna isteyen tüm ülkeleri geri çevirdiğini hatırlatıyor ve “Kendi hedeflerine kilitlenmiş bir ABD var karşımızda. ABD’nin Rusya ile de yakın temas kurduğunu dikkate alırsak, bölgede İran’ı tek başına bırakmaya çalışma politikasının önümüzdeki süreçte daha da öne çıkacağını görebiliriz” diyor. Loğoğlu, “Sadece İran değil Türkiye de tam anlamıyla ABD’nin kıskacına girmiş durumda. Ankara’nın, ABD’nin baskılarına uzun süre direnmesi mümkün değil” değerlendirmesini yapıyor ve Ankara’nın yumuşak bir diplomasiyle sorunların nasıl çözülebileceğine kafa yorması gerektiğini söylüyor.

Altın takası olabilir
     Türkiye’nin ABD’nin İran’a yaptırım beklentisi karşısında ne yapabileceği konusunda DW Türkçe’ye değerlendirmelerde bulunan güvenlik uzmanı Metin Gürcan da, “Türkiye’nin İran kaynaklı enerjiye yaşamsal ihtiyacı var. Ekonomide yaşadığı sıkıntı da ortada” hatırlatması yapıyor. Türkiye’nin özellikle küçük ve orta boy işletmeleri (KOBİ) ekonomik anlamda sıkıntıya sokacak şekilde İran’la ticareti kesintiye uğratamayacağını düşünen Gürcan, “Ankara, İran’a ticari yaptırımların etrafında dolaşacaktır bir süre ve belki altın takası gibi bir formül geliştirecektir” öngörüsünde bulunuyor.
     ABD’nin Türkiye’ye dönük baskısının önümüzdeki süreçte daha da yoğunlaşacağını belirten Gürcan’a göre Washington yönetiminin Türkiye için koyduğu asıl hedef “İran-Rusya-Türkiye blokunu parçalamak, Türkiye'yi bu bloktan uzaklaştırıp, koparmak.”
     İran-Rusya-Türkiye blokunun özellikle Suriye konusunda ABD’nin karşısına çıktığını anlatan Gürcan, tıpkı Ankara-Washington arasındaki Menbiç anlaşması gibi İran’a uygulanacak yaptırımlar konusunda Ankara’yla varılacak olası bir anlaşmanın da ABD’nin hedefine uygun olacağını söylüyor. Gürcan, “Ama bu biraz zaman alacakmış gibi görünüyor. Ankara ile Washington arasındaki müzakere konuları her geçen gün sadece artmakla kalmıyor, derinleşiyor da” yorumu yapıyor.

Adalet Divanı'na şikayet
     Öte yandan İran da, 2015 yılında imzalanan nükleer anlaşmayı fesheden ve yaptırım politikasını sürdüren ABD'yi BM yargı organı olan Uluslararası Adalet Divanı'na (UAD) şikayet etti.
     İran, 2015'te varılan nükleer anlaşmadan çekilerek Mayıs ayında kendisine yeniden yaptırım uygulamaya başlayan ABD ile arasındaki anlaşmazlığı BM'nin yargı organı olan Uluslararası Adalet Divanı'na (UAD) taşıdı. İran ABD'den, anlaşmadan çekildiği 8 Mayıs tarihinden itibaren yeniden yürürlüğe sokulan yaptırımları ve yeni yaptırım tehditlerini "derhal sonlandırmasını" talep ediyor. İran, ABD'nin yaptırımlarının "onarılamaz zarara" yol açacağını savundu.
     UAD'ın açıklamasında İran'ın, argümanını, iki ülke arasında 1955 yılında imzalanan ve 1957 yılında yürürlüğe giren "Dostluk, Ekonomik İlişkiler ve Konsolosluk Hakları" başlıklı anlaşmaya dayandırdığı kaydedildi.
     İran'da Şah'ın iktidarda olduğu dönemde imzalanan anlaşmada, iki ülke arasındaki "dostane ilişkiler" vurgulanırken, "karşılıklı olarak faydalı ticaret ve yatırımların ve daha yakın ekonomik ilişkilerin teşvik edileceğine" değiniliyor. Anlaşmanın bir maddesi, taraflar arasında çıkacak herhangi bir anlaşmazlık diplomatik yollarla tatmin edici bir biçimde çözülemediği takdirde tarafların konuyu Uluslararası Adalet Divanı'na taşıyabileceğini belirtiyor.
     Mahkeme henüz dava süreciyle ilgili herhangi bir tarih belirlemiş değil. Bir sonraki adım olarak ABD'nin İran'ın tezine karşı görüşlerini bildirmesi bekleniyor.(DW)

YORUMLAR

  • 0 Yorum
Henüz Yorum Eklenmemiştir.İlk yorum yapan siz olun..
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR x
Suriye'ki TSK birliklerinin hareketleri asgariye indirildi
Suriye'ki TSK birliklerinin hareketleri asgariye indirildi
'Corona virüs'e karşı etkili olan 3 ilacın ismi açıklandı
'Corona virüs'e karşı etkili olan 3 ilacın ismi açıklandı