KAZAKİSTAN'IN BÖLGE VE DÜNYA BARIŞINA KATKILARI (1)
  • Reklam
Feyzullah Budak

Feyzullah Budak

Feyzullah Budak

KAZAKİSTAN'IN BÖLGE VE DÜNYA BARIŞINA KATKILARI (1)

07 Ocak 2019 - 13:43

Zbigniew Kazimierz Brzezinski, (The Grand Chessboard) Büyük Satranç Tahtası adlı kitabında Kazakistan’ı “Avrasya’nın Kalkanı” olarak tanımlıyor. Brzezinski bu tanımlamayı yaparken özellikle Kazakistan’ın jeo-stratejik konumu ve coğrafi büyüklüğünden hareket ediyor. Yani dünyada mevcut küçük ölçekli 40-50 devletin toplam alanından daha büyük bir toprağa sahip olan Kazakistan’ın bu büyük haşmetiyle konumlandığı alanı, çevresindeki diğer Avrasya ülkeleri için bir “Kalkan” olarak, bir barış ve güvenlik alanı olarak değerlendiriyor.

Ama Brzezinski’nin bu değerlendirmeyi yaparken muhtemelen hesaba almadığı bir başka faktör, Kazakistan’ın bu etkisini bir “çarpan-hızlandıran” katkısıyla iki katına çıkarıyor. O faktör ise; Yeniden bağımsızlık sürecinin başlangıcından beri Kazakistan’ın yönetimini elinde tutan bilge lider NURSULTAN NAZARBAYEV’in kişiliğinde somutlaşıyor.

Kazakistan’ın bölge ve dünya barışına katkıları meselesini Başkan Nursultan NAZARBAYEV’in bilge kişiliği ve liderliğinden ayrık bir anlatımla ortaya koyamayız. Bizzat tanıma onuruna ulaştığım, meclisinde ve sohbetinde bulunduğum NAZARBAYEV’in kişiliği ve liderliği hakkında, bölge ve dünya barışına katkıları hakkında ben de doğrudan tanıklığıma dayalı pek çok şey söyleyebilirim. Ama önce bir bakalım ki dünyanın etkili siyasetçileri ve büyük medya organları bu konuda neler söylemişler: (Sadece birkaç örnek)

James Baker, ABD Dışişleri Bakanı -                                        

(Mr. Baker’ın Almatı’daki demecinden, Eylül 1991)

            “Kazakistan Lideri Sovyet siyasî arenasında kilit bir siyasî kişiliktir. Bizim açımızdan sadece engin doğal kaynakları sebebiyle değil, Başkanının uzak görüşlü politikası sebebiyle de Kazakistan Sovyetler Birliği’ndeki en önemli Cumhuriyetlerden biridir.”

Margaret Thatcher, Büyük Britanya Başbakanı -            

(Londra’daki basın toplantısından, 29 Ekim 1991)

            “Bugünlerde dünya sadece 5-6 etkili siyasetçi görüyor ve Sayın N. Nazarbayev bunların arasındadır. Ona güveniyorum ve Kazakistan’da yaptıkları ile hemfikirim.”

Bill Clinton, ABD Başkanı - (Brüksel basın top. 10 Ocak 1994)

            “Stratejik açıdan önemli Orta Asya ülkesi Kazakistan, Nükleer Silahsızlanma Antlaşmasına katılma ve nükleer olmayan güçlere dahil olma konusunda mutabakat temin etmiştir. Bu kararlar çok büyük ölçüde, Kazakistan Cumhurbaşkanı N. Nazarbayev’in bir erdemi olarak değerlendirilebilir.”

Xian Xiaoming - Çin Halk Cum. Başkanı - (5 Temmuz 1996)

            “Cumhurbaşkanı N. Nazarbayev önderliğindeki dost ve komşu ülke Kazakistan Cumhuriyeti’nin uluslararası arenada günden güne artan otorite ile birlikte siyasî istikrar, uluslararası ilişkilerde uyum, hızlanan ekonomik kalkınma ile nitelendirilmekte oluşunu görmekten mutluluk duyuyoruz. Bağımsız Kazakistan’ın bu yoldaki başarıları geniş Orta Asya topraklarında barış, güven, istikrar ve kalkınma üzerinde olumlu etkiler yapmaktadır.”

Frankfurter Algemaine Zeitung, 31 Temmuz 1991

            “Sovyetler Birliği’nin etkili simaları arasında Kazak kökenli N. Nazarbayev en seçkinlerinden birisidir. O, gri siyasî liderler çoğunluğu arasından görünümü ve davranış tarzıyla ileri çıkan ender kişilerden biridir.”

Times, 23 Mart 1994

            “Batı, N. Nazarbayev tarafından Londra’da dile getirilen Avrasya istikrar ve güvenlik kuşağının oluşturulması teklifini ciddî olarak değerlendirmelidir. O, Asya Konferansını aynı zamanda Güven ve Güvenlik Önlemleri olarak ele almaktadır. Helsinki işlemi yoluyla buna ulaşılması yıllar alabilir. Asya’da bir birliktelikte, kurtlar ve kuzular hiç bir zaman beraber olmamışlardır. Sayın Nazarbayev batıya gerçekten incelemeye değer bir destek sunmuştur.”

İzvestia, 23 Ocak 1998

            “Kazakistan, Kremlin’in saygınlığını korumasına yardımcı olmuştur. Bağımsız Devletler Topluluğu içerisindeki ilişkilerin bir kilitlenme noktasına gelmiş olduğu gerçeği ve bunun BDT’nun varlığını tümü ile sorgulanır hale getirmiş olması, yeni fikirlerin ve yeni yolların bulunmasına ihtiyaç göstermiştir. Ancak Moskova bunları bulmakta başarısız olmuştur. Tek ekonomik alan yaratılması konusunda Astana’nın tamamen ayrıntılı teklifi olmasaydı, Kremlin’in tartışabileceği hiç bir şeyi olmayacaktı.”

Bir Rus gazetesi olan İzvestia’nın Rusya ve Kazakistan lider kadrolarıyla ilgili bu son değerlendirmesi, Başkan Nazarbayev hakkındaki tüm müspet tahlilleri, kaderin garip ve tarihî bir cilvesi gibi doğruluyor.

(DEVAM EDECEK)

YORUMLAR

  • 0 Yorum
Henüz Yorum Eklenmemiştir.İlk yorum yapan siz olun..

Son Yazılar