ENVER ZİYA KARAL'A YAPILAN BİR GARİP VEFASIZLIK!
  • Reklam
Umut Berhan Şen

Umut Berhan Şen

Umut Berhan Şen

ENVER ZİYA KARAL'A YAPILAN BİR GARİP VEFASIZLIK!

05 Mart 2018 - 14:38

Türk tarihçiliğinin en önemli isimlerinden merhum Ord. Prof. Enver Ziya Karal, hiç kuşkusuz, mesleğinin yüz akları ve üstatları arasında parmakla gösterilen bir bilim adamı ve aydındı. Bugünkü yazımı ona ayırmaya karar vermemde, önemli ve hazin bir gelişme etkili oldu. Buyurunuz, derdimi kısaca izah edeyim… Ama evvela, Enver Ziya Karal hocayı tanıyalım.

Enver Ziya Karal 1906 yılında Kosova’nın Osmaniye kasabasında doğmuştur. Annesinin adı Zeynep, babasının adı Mehmet’tir. Balkan savaşında babası, amcası Hüseyin, dayısı Hüseyin şehit edilmiş, anneside koleradan ölmüştür.

Enver Ziya Karal, ağabeyi tarafından 1916 yılı başlarında İzmir’in Alaçatı kasabasında yetimler için açılmış olan ve ilkokul düzeyinde öğretim yapan Darüleytam’a kaydettirilmiştir. Mütarekenin imzalanması üzerine Bursa’daki aynı adı taşıyan okula oradan da İstanbul’a götürülerek oradaki benzer okullara yerleştirilmişilerdir. Enver Ziya Karal da, Ortaköy Darüleytam’ına verilmiş ve bu okulu 1922 yılında bitirmiştir. Daha sonra 1923 yılında Edirne Sultanisine (Lise) leylî meccani öğrenci olarak kabul edilmiş ve bu okulu 1928 yılında bitirmiştir. Aynı yıl devlet hesabına açılan Avrupa imtihanlarına tarih ve coğrafya öğrenimi girmek üzere girmiştir. Bu imtihanları kazandıktan sonra Ekim 1928 yılında Fransa’ya gönderilmiştir. Yükseköğrenimini ve Doktora çalışmasını devlet bursuyla Fransa’da (Lyon Üniversitesi’nde) yaptıktan sonra 1933 yılında İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi’nde Tarih Doçenti olarak göreve başlamıştır. 1942 yılında Profesör olarak geldiği Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih, Coğrafya Fakültesi’nde Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü’nü kurmuştur.

1960 yılında Ordinaryüs Profesörlüğe yükseltilen Karal, İstanbul Harp Akademisi, Ankara Harp Akademisi, Siyasal Bilgiler Fakültesi ve Gülhane Askeri Tıp Akademisi’nde Türk İnkılap Tarihi; Amerika Birleşik Devletleri’nin çeşitli üniversitelerinde ve İngiltere’de Manchester Üniversitesi’nde konuk profesör olarak Yakınçağ Osmanlı Tarihi dersleri vermiştir.1953 yılında eşi tarih öğretmeni Fatma Karal ile birlikte devlet tarafından Atatürk’ün Selanik’te doğduğu evi müze haline getirmekle görevlendirilmiştir. Çeşitli devlet görevleri ile yurtiçi ve yurtdışı devlet temsilciliklerinin yanı sıra 1960-1961 yıllarında Kurucu Meclis üyeliği, 1961 Anayasasını hazırlayan komisyonun başkanlığı ve Türk Eğitim Derneği Başkanlığı yapmıştır. UNESCO Milli Komisyonu, Türk Dil Kurumu ve Türk Tarih Kurumu üyeliklerinde bulunan Karal, 1972 yılından 1982 yılındaki vefatına kadar Türk Tarih Kurumu Başkanlığı’nı yürütmüştür.

Sekiz ciltlik Yakınçağ Osmanlı Tarihi başta olmak üzere (Osmanlı Tarih, 9. cilt 2. Meşrutiyet devrini kapsamaktadır, hemen hemen tamamlanmış durumda olup henüz basılmamıştır).Atatürk, Türk Devrim Tarihi, Osmanlı Tarihi üzerine pek çok sayıda yapıtı bulunan Karal, evli ve iki çocuk babasıydı.Yukarıda kısaca ifade ettiğim gibi, muhteşem bir kariyere sahip olan merhum Ord. Prof. Enver Ziya Karal’a Türk Milleti’nin ve özellikle Türk Tarih Kurumu’nun bir vefa borcu vardır…

Üstadın en önemli eseri ise, tam sekiz ciltlik Yakınçağ Osmanlı Tarihi adlı eserdir. Bu yazıyı yazmama sebep; bahsettiğim eserin sekizinci cildi olan Osmanlı Tarihi, 8.cildi olan, Birinci ‘’Meşrutiyet ve İstibdat Devirleri’’adlı çalışmasıdır. Bu çalışmasında özellikle İstibdat kelimesi üzerinde sıkça durulmaktadır. 2. Abdülhamid devrini ana hatlarıyla birlikte bu kitapta okuyabilirsiniz. 2. Abdülhamid’e yönelik objektif, ağır ama son derece tutarlı ve seviyeli, bazı eleştiriler de kitabın birçok yerinde kendisini göstermektedir.

Rahmetlinin tam 10 yıl başkanlığını yürüttüğü (1972-1982) Türk Tarih Kurumu, geçtiğimiz günlerde, internet sitesinde bir duyuru yayınladı. Duyuru metnini gelin birlikte okuyalım:

‘’Kamuoyuna saygıyla duyurulur;

Kurumumuz tarafından yayınlanan Osmanlı Tarihi isimli 9 ciltlik serinin 8. cildinde (Ord. Prof. Dr. Enver Ziya Karal, Osmanlı Tarihi, C 8, Türk Tarih Kurumu, Ankara 1962) Osmanlı Padişahı II. Abdülhamid Han’a hakaret edildiği iddia edilmiştir.

İlk olarak 1962 yılında yayınlanan eserin son baskısı 2011 yılında gerçekleştirilmiştir.

Aradan geçen dönemde Kurumda 10 defa yönetim değişikliği gerçekleşmiş, eser altı kez daha basılarak 7. baskıya ulaşmıştır.

Son yıllarda Kurumumuz tarafından II. Abdülhamid Han dönemini aydınlatmak üzere gerçekleştirilen bilimsel toplantılar, yayınlanan eserler ve hazırlatılan belgesel filmler ise aşağıda belirtilmiştir. Bu faaliyetlere bakıldığında, Kurumumuzun kendisine verilen “Türk ve Türkiye tarihini çağdaş sosyal bilim anlayışıyla araştırmak ve yaymak; bu alandaki araştırmaları desteklemek ve toplumdaki tarih bilincini geliştirmek” görevini Sultan II. Abdülhamid Han dönemini aydınlatmak için de yerine getirmekte olduğu görülecektir. Kurumumuzun Sultan II. Abdülhamid Han dönemini bir “istibdat dönemi” olarak tanımlamadığı geçtiğimiz günlerde kamuoyuyla paylaşılan “Vefâtının 100. yıldönümünde Sultan II. Abdülhamid Han” isimli belgesel filmde de görülecektir.

Kamuoyuna saygıyla duyurulur.’’

Türk Tarih Kurumu Başkanlığı

Evvela, şunu öğrenelim; istibdat kelime olarak, ‘hiçbir hak ve özgürlük tanımayan sınırsız monarşi, despotluk, despotizm’ manasına gelmektedir. (Türk Dil Kurumu sözlüğü) Osmanlı İmparatorluğunun bir hanedanın yönetiminde, monarşik bir padişahlık sistemiyle yönetildiği zaten malumunuzdur.

Son 100 yıldır 2. Abdülhamid ile ilgili tüm bilimsel yayınlarda, 1876-1907 arası devri anlatılırken, ‘İstibdat Devri’ olarak adlandırılmıştır. Enver Ziya Karal’ın eserinde de bu durum böyledir. Eserin kapak sayfasının ve 2. Abdülhamid’den bahsedilen çeşitli sayfaların fotoğraflarını bilginize sunuyorum.

Fotoğraflarda da gördüğünüz üzere, bu eserin kapağında ve diğer kısımlarında da, 2. Abdülhamid ve Devri için ‘İSTİBDAT’ kelimesi kullanılmaktadır. O halde, Türk Tarih Kurumu Başkanlığı niçin aksi yönde bir açıklama yapmıştır? Mantık ve akıldışı bir tutum, Atatürk’ten yadigar olan bu önemli devlet kurumuna hiç yakışmıyor…

Ayrıca bu açıklamada denilmektedir ki, ‘Kurumumuz tarafından yayınlanan Osmanlı Tarihi isimli 9 ciltlik serinin 8. cildinde (Ord. Prof. Dr. Enver Ziya Karal, Osmanlı Tarihi, C 8, Türk Tarih Kurumu, Ankara 1962) Osmanlı Padişahı II. Abdülhamid Han’a hakaret edildiği iddia edilmiştir.’Bu kısımda da bana oldukça abes gelen durum şu; Enver Ziya Karal gibi, kıymetli ve saygıdeğer bir bilim adamı zaten kimseye hakaret etmez. Hele bilimsel bir çalışmada asla gayrı ciddi bir dil kullanması ve taraflı bir tutum içine girmez. Yalnız, rahmetli hocamız, bu kitabın 24. Sayfasında 2. Abdülhamid Devrinde ordunun çöktüğünü ve askerin perişan bir halde olduğunu da net biçimde dile getirmektedir. Yine kitabın 2. sayfasında, ‘’Sultan 2. Abdülhamid’in şüpheciliğinin onu doğru yoldan çıkaran bir kusur’’ olduğu ve 372. sayfada ise ‘2. Abdülhamid’in akla sığınmaz kuruntusu’ şeklinde ifadeler mevcuttur.  Elbette ki, bu hakikatleri vurgulamak hakaret değildir. Hocanın kullandığı bu ifadelerde utanılacak, ayıplanacak ve inkar edilecek(!) bir kelime dahi yoktur. Türk Tarih kurumunun yanıltıcı ve çarpıtıcı bir bilgi vermesinin dışında ikinci tutarsızlığı da ne yazık ki bu olsa gerek… Dahası, temel sorum şu bu tedirginlik niye? Kimden çekiniyorsunuz ki, merhum Karal hocanın kullanmış olduğu ifadeleri, sanki hiç yazılmamış ve basılmamış gibi inkar ediyorsunuz? Gerçekten çok yazık… Türk Tarih Kurumu’nun tam 10 yıl başkanlığını yapmış merhum Ord. Prof. Enver Ziya Karal’ın yazdığı her satırın arkasında durmak, elbette ki Türk Tarih Kurumu’nun görevidir.

Aşağıdaki fotoğraflar Enver Ziya Karal’ın, bahsettiğim ve bu yazıyı yazmama vesile olan ‘Osmanlı Tarihi, C 8, Birinci Meşrutiyet ve İstibdat Devirleri (1876-1907)’adlı eserinden alınmıştır. Baskı tarihi 1988’dir. Eserin son baskısı ise 2011 yılında, yine Türk Tarih Kurumu tarafından yapılmıştır. Okuyucularımın bilgisine ve takdirine sunuyorum.

Enver Ziya KARAL, Osmanlı Tarihi, Türk Tarih Kurumu Yayınları, c.8, 1988, 3.baskı, Ankara

(Eserin kapak fotoğrafıdır.)

Eserden çeşitli sayfalar

İçindekiler kısmından bir bölüm (Ordunun Çöküşü başlığı, s.24 )

Eserin 2. Bölümü İSTİBDAT DEVRİ SİYASİ OLAYLARI başlığını taşımaktadır.

Sayfa 2

YORUMLAR

  • 0 Yorum
Henüz Yorum Eklenmemiştir.İlk yorum yapan siz olun..

Son Yazılar